Skip to main content

Full text of "Nupera quædam Osca, cum auctar. in marm. Anxan. commentar. xx. [With] Appendice"

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . google . com/ 




Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



til tt ^ 



NVPERA QVAEDAM OS€A 

CVM AVCTAR. IN MARM. ANXAN. 

GOMMENTAR. XX. 

RAYMVNDI GVARINU. 



NEAPOLI, 

TYFIS SOCIETATIS FHILOMATHIC^. 
I 84 I. 



-/- 



I 

, Digitized by VjOOQIC 

rw 




Digitized by VjOOQIC 



(3) 



S- I- 



MAftMOR OSCO-AGNASIVM SACRVM. 



Ad M. fere P. V. ab oppido illustri*, quod 
Jgnone audit , oppidulum ex tat , cui nomen satis 
auspicatum Pietrabbondante , in quo insignia ad- 
hue perennant veteris oppidi amplissimi vestigia 
cum moenium, theatrique reliquiis, quas inter 
sparsim nummi cum literatis T0T5 %siyLr\kiQig et pro- 
diere , et prodire in dies festinant. Oppido nomen , 
nisi me coniectura isMit^Jgnas fuit Oscis, unde 
post Jgnone , ab agnis , ut mihi persuasum est, 
voce derivata. Ab Agnase , vel Agnate , dicti 
Agnasii y ut ab Aquino Aquinates , de qui- 
bus infra loco opportuniore ampliandum. Nunc, 
quodinstat, agendum sine mora, et diverticulis. 

Haec inter memorati oppiduli rudera nuper ef- 
fossum marmor oscum de sacrorum genere, quod 



. Digitized by VjOOQIC 



(4 ) 

latum palmo uno, duplo fere in longitudinem 
protenditur. Lineolis sex omne continetur Mf«pi6- 
rptn&s inter sese dispositis cum appositis finalium 
in medio interpunctionibus, yodbusque singulis 
per iusta inter se spatia distinctis. Characteres equi- 
deni el^ntes cum nexibus quibusdam, illorum 
plane similibus , qui in dppo Osco-abellano^ et 
Pompeiorum adiraniena in primis titulo, sunt con- 
spicui. Si quid in his usu, experientiaque edocti 
olfacimus, epigramma roniane olet, et adbeatiora 
Reipublicae tempora referendum. Quae cum ita 
dicimus, non ita accipi volumus, quasi a roma- 
nis ha«c osci didioerint , quibus contra persuasum 
est, romanos ab oscis, caeterisque populis, utpote 
an^quioribus , pleraque sua hausisse : sed osci tan- 
tuih epigrammatis cum sententiam, tum senten- 
tiae tenorem, breviloquentiamque commendare, 
fuit animus. Sed praeloquiorum satis. Titulus sic 
habet : 

TkklClT-^l 

fl3V8 • kMVv^Ji 
fIVMfll 

Singula nunc xatflt cTTOf;(e?oy, more nostro, ex- 
pcndamus. 



Digitized by VjOOQIC 



( 5) 

1 . NEVE. Breviate pro Neveiz , et si ve- 
ils , red Je Nevius » quod tene pi-o prima viri nomi- 
ne. Alteram est 

2. SVLLI.UZ. Habeo pro Suttias , vet Sot- 
huSy quod osci o carebaut. Sollia porro gens, 
quae nunc priraum oscaa se* prodit originis, pas- 
sim obviat in Gputero. Oscorum nomina , ut sae- 
pe adnoCatuni, pleraque in iz exeunt. Adiranz 
ergo>, quit Adiranius.y niarmoris QseO'-pompeiani 
paullum ab hac regula defleetit (r). 

3. TR. M.T. Ad vocera breviatam TR. non 
est 4 ut de Tribune^ cogitemus. Tribunus nUlitum^ 
<|uod me olim fugit, oceurcit in marmore Adi- 
raniano in voee Triibum^ quae sic dividenda : 
Triibu. M. quod fortasse insinualum perpunctum 
interpositum cruribus liierae V. Ad nem praesen- 
tem quod attinet, TR. est sine 'diibio ter^ et M. T. 
Medd. Toutix. Nevius idcirco SoUius tep Med- 
dix Jgnasiopum Toutixz processit, ex quov, si 
caetera deforent , pervetusti oppidi nobilttas^ com- 
mendatur , quod- in sequentibus Maruocinocum! pri-- 
mariis fuisseaccensendum, constabit.. 

4. EKK. Integre in Cippo Gseo-abeltano : 
£KKYM,6Cce,vel &eiV. Apage igitur a vocehac Cu- 
ma illa^ quam sibi vidjere visi sunt quidam ^qiii hu- 

(1) Vid. Gonun. XT. pag. vi. el seq. 



Digitized by 



Google 



(.6) 

mane inter iiomines versari dedignantes ^ vagari 
soli per nubes amant. 

5. ZAKARAKLVM. Sacrum^ sive sacri- 
Jicium. Ita prorsus et in cippo Osco-abellano , 
quern si lubet^ videsis^ He alibi dicta ^ et iamdiu 
tralatitia , hie recoquamus. AR nexu implicantur, 

6. FVLA. Phu^a. Dele adspirationem ; fiet 
-pu^a^ idest bus^a=ssbove ^ et mari utique, quod 
Deo, non Deae<,litatur. Phuv^ igitur,&o^, oscia 
fuit jgeneris item communis^ ut ws^ cum pri- 
mae tamen declinationis desinentia^ quemadmo- 
dum latinis est inos* Hac de causa nihil additum, 
quo bwis sexus indicaretur, quod nihil hoc a-* 
pus erat. Eccui nunc Deo sacrum? 

' 7,IANVD. lano nimirum,quodoscis/a»arf 
cum /2 paragogico. lanus, italorum et Rex , et Deus 
antiquissimUs V testante Sex. Aurel. Victore, pri^ 
mus ^ etiam cum Diis aliis saera fierent ^ ncy- 
minahaiur , eique ho^e interdtim mave , ali- 
quando et s^ervece^ fieri consuevit (i). Jgnasiis 
igitur suum erat lani templum. Nee audiendi sunt , 
qui hoc in loco to phwa versiculi praecedeiitis cum 
/^7n2/^ sequentis coniungunt, utunieo hiatu Phu- 
vaianud l^ant, quod ipsis in Bovianum evade- 
ret. Nam primo Bovianum cum ^effertur, qua 

(i) Vid. Fr. Arv. pag. 366. 



Digitizecfby 



Google 



(7) 
litera non carebant osei. Deinde arbitrarie omnino., 
nulla nojQ cogente inqudm , sed ne probabili qui- 
dem ratione, altera vox cum altera ferruminatur. 
Fac enim , Bwianum hie insmuari. Quaenam epi- 
grammatk constaret sententia? Nevium nempe Sol- 
ium, qui Agnasiorum tertio, vel ter salutatur 
Meddix Touticus, Boviano sacrum fcciase. Atqui 
Agnasii Boriano distabatit M. P. XYIU. eoque 
ampUus. Genio praeterea oppidorum divindsprae- 
bitos honores, nema ignoral; oppidi» ipsis, quted^ 
memini, haetenus nescio. 

8. AKDAFED. Jcda/ed. Tertw nngularis 
praefser, indie, desineutia archaica , ut reteram la- 
linorum deded^ et oseorum amanaJfedssif^cU* 
Vox lithurgica.) quae latinis fuil dedit. Ad lite^ 
ram est : addidU. Vox compo^ en paitictild ae ^ 
et dafo^yA davo^do. Sic yfy3\^\tidtM>^iitida. 
Quo magis mihi plaudo;, quod in xd^etis huius- 
modi rimandig dialectis faumlim huinaaiie tractgns ^ 
Ternaeulis potissknum^ negleetisque irocibus ek 
pressius, etacrius mihi insistendum iam diu consli- 
tui. Haec igiiur osci nostri epigrammatis , et qm« 
dem XAT^ m ftfio^^ sententia omnis^ 



Digitized by 



Google 



(8 ) 
NEVIVS. SOLLI 
VS. TER. M. T 

HEIC.SA 
CRVM. BQVE 
lANO 
DEDIT 
jignonem^ ut nunc vocant, in MoKsii provincial 
mihi certum fere est, sic dictum ab agnis , ut et 
inaudita hactenus Agnas , cuius reliquiae baud pro- 
cul ab eo dissitae. Qui igitur Aquiloniam in op- 
pido agnonensi quaerunt, frustra sunt^ cum A^ 
quiloniae aliunde quaerenda derivatio sit procul 
dubio , quam ab agnis. Aquiloniam praeterea in 
Hirpinorum regione stetisse, Plinius cum Ptolemaeo 
disertissime testantur. Plinii verba haecsunt (i)..- 
intus in secunda regione Hirpinorum cdonia 
Beneventum... Aeculani^ Jqwlonia^ AbeUi' 
nates. EtPlolemaeus (2)/Ij»ictya5y iroXgi^AKovXa). 
ycft, A/3i^tyoy, AexauXayoy. Hirpinorum Ciwta^ 
ies^JquiloniayJbellinum^ Aeculanwn. Aquilor- 
niam idcirco eo constitisse, vulgo statuitur, ubi 
nunc Carbonaria^ el Mons viridis* Testimoniis 
adeo luculentis nemo refragari ausus. hi Agno- 
nem^ reponunt, Aquiloniam alteram extitisse ab 

(i) Lib. III. Cap. XI. 
{i) Lib. liL 



Digitized by VjOOQ IC 



(9) 
Jquilonia Hirpinorum cognomine. Verum unde 
id prohant? Quod nempe Jgnonem aulumant 
nontiine s\xo Aquiloniam prae seferre: quod nihil 
aliud est, quam probare idem per idem , seu mera 
principii petitio, ut Dialectici aiunt. Alia igitur 
proferenda sunt ai^menta, si id eyincere est a- 
niiQus^ 

AES OSGQ-AGINIENSE PASGVARIVM. 

Bapiniy Aprutii citerioris oppiduli, ingentes 
inter ruinas, quae CivHatausa^ vd tansa vul* 
go audiunt, tabella aenea literata nuper detecta, 
quam pretio erogato ^ sui iuris fecit vir splendidus, 
Ignatius deCicco^ domoRapino. Ruinae, dequi- 
bus memoratum, yetus prae seferunt, amplum- 
que sepulcretum, in quo oscorum numismatum 
cum graeds duobus neapolitanis seges demessa lo- 
cupletissima a Y^CGarolo Ricdo. Aes nostrum in 
sepulcro quodam latitabat, quod Popedii cuius- 
dam fuisse yidetur. An bio Popediorum Silonum 
agnatus, quorum inbello Italico fama numquam 
peritura? Jgnaium dico, nam aes arbitror bello 
Italico paullo antiquius. Lemma - utrumque, nisi 
eertissimum, yeri speciem babet sine dubitatione 
similUmam. Cur in Popedii sarcophago haec re- 



Digitized by VjOOQIC 



( 10 ) 

condita aenea lamina^ loca dieetur opportuniore^ 
Nunc iUud notandum, quod cuique facUe in Aien^ 
tern veniat ; haud louge a sepukreto oppidum Ma^ 
rucckiorum insigne extkisse*, quod ex aere ipso. 
jIgimamySel aliud huius simile;, ab OBciis olim^ nun- 
cupHtum ^iUudque, &to Herculani nostri eonummi^ 
adhuc opertum latitare. Quanti demum staret^iU 
ludetenebris ad dias revocare himinis auras? Sed 
haec sonuiiantiuni deliramenta mera. Age, quod 
nostra interest, in viam e divertieulo redjeanms.. 
Aens exemplar diligenter ex^ptum, isnoresua, 
ad DOS detulit sai^ eoUaudatus Aml)cosius Garab- 
ba, in quod haee notanda* 

Alaeva dextrorsum progredkur, ut tabula ht^ 
cana oppidensis de re maceUaria (i). Gharacterunt 
eaetatura levis admodum, ac fere umbratilis, qui 
tomen roraanis proxime aocedunl. Notanda forma 
Tns G^quae huiusmodi^r^. Insertam quoque in- 
cuirria lkeran» O^quae oscis deerat, in banc spe- 
ciem ^ ; et A denique/\. Vocum multarum vix 
unae suparsunt lineolae verticales, nee int^rae 
CHomes, ex quibus nil certum statui potest de 
tSlixn Tocis ipsius uitegratk)ne, etsi de sentential 
ac poJtestate valde probabUiter eonstet. Tad^ellae 
uneus supepne adbaeret, quo suspendi earn opor- 

(i)Vid. R.G. in Com. 5i««/» ^.excurs. crfeTican. i84i* 



Digitized by 



Google 



tuit. Quod illius aetatem spectat , mature per- 
pensis omnibus , <juaQ 4ee(i hactenus sunt comme^ 
morata, palmarium vid^tur, ipsam ad ea Samni-^ 
tium tempc^ra fore reiictendam^ in quibus osco- 
rum dialectus inromanam sensim sine sensu im- 
meahat, ac veluti fundebaUir. Vocum fundus grae- 
cam, latinamye prae se fert originationem. Non- 
iiullaeuXex£$ autgraecae, autromanae. Quae om* 
nia si cum iis s;ine invidia conferantur , quae alias 
hanc in rem sunt a nobis accurate congesta; si in 
veterum deni^ue monumentis id perspicere sit pro- 
'positum, quod reverai continent , non quod ex 
praeiudicata iam opinione contendimus : qui oscum 
posthac sermonem a romano idiomate sola dia- 
lecto distare, obdurate ambigat, quid porro huic 
certum in his, ratumque essequeat, minime.yi-^ 
demus. Nee enim in talibus singularia sunt seelann 
da, quaeque, ut dicitur, extra solis, terraeque 
vias sunt posita^in penitkiria ^uditionis ambition 
nem ; sed quae Tera 9 aut yeri saltern quam siiiUr' 
)ia yidentur. Aes omne Rapinaiae duodacim ocm^ 
tinetur lineis^ quas heic exhibemus ex duplici edus- 
dem ad nos perkto eixemplari , cuius autograpbum 
minime fore desperamiis, ut aliquando jooflcamus 
de facife, si perditret Societas no9tra a domino postu- 
lare. Ecce nunc illud ir«xerlp<S5, ut potuimus, de- 
formatum characterum formis communibus^ a 



Digitized by 



Google 



( '*. ) 

quibiis hi aostri parum abeunt. Fbrma £ nun^ 
quam in aere nostra comparel, <{uae tameii^ saepis-- 
sime insiauatur duplici I, more archaioo* 

AISOS PACRIS TOTAI 

MAROVCAI LM-S 

AGNASII II...R.NT. 

AYIATAS TOYTAJ 

MAROVCAI oyns 

PATRIIS OCRIIS TABJMi 

CRISI OYUS AGINH 
AI CILYCAGINH ASYM 
BARY lOUINIS miRDST ^ 
RDGIU PIOINH lOYU < 
PAR niTYABIAM ATHNA !> 
SYHNAL;.TAL..,POPnD. 
Curvarum nuUus usus: inchai^acterum formf^^ 
adeoque pro C liaeolas binas in^ angulum coeuntes 
sinuitrorsttin videassie C; vel dmtrorsum sic >, 
si de laterae P aomplemento agaturi Quae etsi* 
minutiora^ piiaetereunda tamen non eiraat in eo^ 
rum^ gratiara, quorum, haec aliquando interesse^ 
queant. 

Antequanr. in singula- ad instetuth nostri ratio- 
nem inquiramus, monendus est lector, agi in 
aere de pascuaria controversia Agnasios inter ex 
una parte, ex altera Jginienses , quibus adiuncti* 
Vcaginienses^cpxi toctsisse f^icaginienses ^ quasi 



Digitized by VjOOQIC 



( «3) 
Jginiensium vicanL Ytrumque sane oppidum 
faactenus ignotum, sed amplissimum sine dubio, 
utpote quibus Maruocinorum regionis omnis fines 
contincbantur. Jgnas , si recte collineant , quae 
supra coniecimus, eo stetit, quo nunc Pietrab^ 
bondante Y . P. M. ab oppido agnonensi. Agi- 
nium yero prope Rapinum , ubi nunc Cmta- 
tausa^ vel Cmtaiansa XXX. P.M. plus minus 
ab Jgnate. Jginium ita dictuin videri queat 
inco r&y aiyGsy ^ ut jiginienses idem sonent , ac 
Caprasii. Bine iiyeios ^ caprarius. Nam et \Bo- 
^ianum a bobus^ et JquUxmiam ab aquilis ^ et 
Abellinum ab abellis suam mutuari denomina- 
tionem , evidens fere est. Quod me nunc monet , 
ut Jeculanum , missis originationibus aliis ^ qui- 
bus aliquando paullo otiosius indulsi, abe^uo re- 
petam. Sed nolo in his nimius esse, quae parce 
delibata, salivam ciere, intemperanter tractata , 
stomachum feoere queant. Utrisque a tergo mon- 
tes continui, de quibus pro iure pabulandi orta 
controversia , cui Agnasii videntur praebuisse oc- 
casionem. Causa Romae acta, ut aequum erat, 
Senatusque decreto, Aginiensibus, et Vcaginiensi- 
bus adiudicata ^ Popedii cura. Inde ex autogra* 
pho decretum Senatus descriptum, aerique com- 
mendatum, Aginii propalam fixum. Ex hoc priore 
exemplari alteram exceptum censeo^ quo de a- 
gilur , aerique item insculptum , Popedio de- 



Digitized by 



Google 



( i4 ) 

fimcto^^ in eiusdem honorem cum eo veluti con- 
sepultum. Nee enim aliam video probaUlem ra- 
tionem, qua intdligi queat, eccur in Popedii con- 
ditorio hoc reconditum aes fuerit. Nunc singula 
per^urramus. 

Jisos pacris. IIpoToy ro ^aos in ^EkXotSos. Nam 
prima vox mere graeca , estque imquus^ iriiustus. 
Ergo aisos pacns=^niusta pabidatio. Siqui- 
dem pacris^ quasi paclis , quod liatinis pascuumf 
cum ir«a) graecis sit pasco. 

Toiai Maroucai lits» Primas vocfes duas ha- 
beo pro tertio casu cum archaica terminatione ad 
priorem , ut sit : tod Maruciae , idest universal 
Maruccinorum regioni. Lits^ quaelatinis per me- 
tathesin primo stlis , deinde per apocopen lis. Sen- 
sus est; iniusta pascua Maruccinis omnibus li* 
tium , turbarumque occasio,quae ut praecidantur ; 

j^gnasuMi.r.nt... Posterior haec vox verbi sine 
cunctationci vim habet in imperandi potestatem. 
Sed de hac voce paullo infra accuratius. 

Jviatas iotai Maroucai oviis. Jmaias facile 
adverbium cum desinentia in as , ut alias , fo- 
ras. Deduxerim ab ana ^ ut avitus ab aw , 
reddiderimque a^ito iure ^ sea more. Oviis est 
oves , nee .pro voce hac Semitica soUicitanda sunt 
vocabularia. 

Patriis ocHis tarim crisi. Prima vox la- 



Digitized by VjOOQIC 



( i5 ) 
tina omnis, graeca altera, quae onfitvssiugum y 
summUas. Tarim pro monte aocepimus^ fortasse 
a desueto r»&^ protendo ^ un4e rcKfOsspu:ehr. 
Devocecrisi pwrile est quaerere. Periocham om- 
nem sic exposuimus: pairiis iitgis montis aiirei^ 
caetera nihil soUiciti. Gum ecoe Garabha noster 
haec nobis ex, Vgh^tlio attulit: Tarinum nomi- 
nitatum moiiteni hunc in insula Piscariae anpo 
€tiam 1 166, cQn3tare ex Bulla Alexandri III. J^om. 
Pont., qui mentis ditionem confirmat Abfaati Ca- 
saureae , sic clictae a monte hoc, in quo revera 
auri innotuere fixiinae ad3uevorum usqi^e tempora. 
Idfflique demum.oonfirmari ex Bulla S. Petri Gae- 
lestini ad an* 1191^ qua idibus lunii asserit ite- 
ram mona3terii Abbati montem de Torino cum 
rupibus , ^t silvis eorum* £t de AgnasHs hacte- 
BusSenatus romani decreto c^nsultum. Quodse-^ 
i\aitm% Jginienses cum Ficoaginiensibus atti- 
net. Itaque 

Qvias Aginiaei^ac Fcaginiaei asiun^Vost vocem 
Mginiaei , sic: Gil. An pro graeoorum %9.i^ ac^ 
atque? 

Amm. Forte quasi adsumd^ unde, nostrum 
assieme^ quod romani^ insimuly 0x quo ver- 
naculum insieme. 

Baru , vel Bapu (in au&rasuli quippe oasum) 
ut in posteriore exemplari , cuitta vocis utrum ve- 



Digitized by VjOOQIC 



( i6) 

stigiuin aliquod adhuc apud indigenas supersit \, 
prorsus ignoro. Yidetur montis nomen , qui Barus 
blim, vel Sapus. 

loliinis nil vetat,quinpro lulianis hah&mxxks. 

RiigUa. He basilica cogitarim, in qua de 
causa hac pascuaria cognitum ^ actumque sit , quae 
oscis basilica fuerit, et Regea dicta. Sed quaenam 
haec fuerit , ex biga vocum insequentium , de qui- 
bus non liquet i^ extundere nescierim. Nam etsi /o- 
via facile concilietur cum regea ^ quid interim fa- 
cies icaLgeifxi^tfA&rti Pioinn^ vd si mavis , Pioine? 

WSLrinU Vox haec postrema vim, termination 
nemque verln praebet sine controversia , et qui- 
dem in habendi ^ continendive significationem , 
sed a quo themate ducendi , hariolari non ausim. 
Quamquam ecquid ultra dissimulem^ verecun- 
diaeque speciem praetendam , qui semel pudbrem 
exui? Priores duas lineas U habeo pro E mera, 
et pro duabus rcliquis substituam ge ^ quae cum 
RINT finali coacervatae in scenam proferent E- 
GERINT. Idemque factum statuo pro voce mu- 
tila v. 3.de qua paullo supra memini. 

Par eituamam Atenas^am. Reddo : ad aedem 
ipsam iuxta Minervam. Quandoquidem vocem 
eituamam bifariam dividendam reor sic : eituam^=* 
aedem ^ ef amssseam ^ ipsam ^ Eccuienim latet 
cascum im pro eum ? 



Digitized by 



Google 



( »7 ) 

Stuna..* tan Poped. Priwes duae ypoes 

(mmmo corruptae, profligataeque, quas [recuden* 
das puto in Senateis tanginud^ Senatus nempe 
decreto, Popedii curis impetrato. Haec igitur 
int^ra fere totius aeris seotenlia latino habitu, in- 
cessuque procedens: 

Ifiiqua pascua totms 

.Maruciae Quaestio (i). 

jignasii agunto , 

^vito more totius 

Marouciaey oves 

Patriis in iugis montis 

CrjrsL Oves Jginiaei^ et F'cagi^ 

niaei simul 

In Bari Itdianis (3) agunto. 

In Basilica lovia 

Iiixta jiedem ad Minervam , 
Senatus decreto. Popedius. 
Haec de aere osco-rapinensi satis, quae si cui 
refdlere placeat, per dos licet, et porro licebit. 
Yrbanum dumtaxat , non intemperantem , fasti- 
diosumque aptamus reprehensorein. Quod si li- 
terarum fructus iurgia,siinultatesque sint, valeiant 
literati illi omnes, quibus multae literae superfaa 

(1) litis argumentum. 

(a) Subaudi : iugis , eolUbus. 



Digitized by VjOOQIC 



( »8 ) 
ingenerant £sistidia cum illcM^um tddio, quos sibi 
iulversarios j^aesumunt. De Popedii nomine ad 
aeris finem inscu]ptd ne pigeat adnotare: nuUnm 
fortasse huic locum fuisse in altero exemplari , quod 
romano exceptum ab autographo , palam in muni-- 
cipio prostabat unco suspensum ita, ut 1^ ab 
omnibus posset. Multoque minui^ in autographo 
ipso locus eidem Popedio esse potuit. Sed addi- 
tum illud oportuit ex^mplari alteri a monument! 
curatoribus, quo Popedii in patriam beneficii tarn 
insignis, tantaeque utilitatis commendaretur me- 
nioria. Adeo interest, veterum rm miiir^iw sin- 
gula, quoad fieri potest, in numerato habere, quibus 
ignoratis, quaedam ftBtfCfSo^oL ^ yiani rii iffY{T» vi-* 
deri queant! 

IN MARMOR ANXANENSE PRO COMM. XIU* 

De marmore hoc nobilissimo, suique generiai 
sine haeaitaUcme vetustissimo, rejpelitis iam curis 
per nos actum , praecipue in Comm. Xin« in 
quo multi fuimus pro ti^nda illius ffudeyrcot , quam 
in dubium revocare nonnulli conati sunt. Quae 
omnia, ne actum agamus, heic missa facimus, 
unum contenti marmoris^o ovnypa^ay accuratius 
exceptum ab Ambrosio Carabba lectorum oculis 



Digitized by 



Google 



( '9 ) 
suhiicere* Qua semel inspecto , sive characterum 
formaeantiquissimaeperpendantur^ sire vpcesaliis 
aliae sin^ discrimine ^dglomeratae , quarum non- 
nullas frustra in lexicis requiras; sive veterum 
oppidorum, pagorumque nomina cum. frentaxio- 
rum fluminibus SofinSos elata ; sive marmoris bob 
int^ri deminutae fortuito laciniae, qua dextror- 
sum, qua sinistrorsum ; sive demum res ipsa ti- 
tulo subiecta plane singularis^ quae est de sacre 
quodani Aboriginum, graecorumque foedere per 
sexaginta fere M. P. inter sese continuatorum : qui 
adbuc perduret, confictum illud contendere ab 
bomine quodam, cuius nomini parcitur , et a quo 
minus boc impetrabile fuisset, quam aqu%m^*ut 
aiunt , e pumice postulare ; buic nihil certum postr 
bac , ratumque futunim , arbitramur. Nee por^ro 
res est de uno, alterove nummo^ quod facile ve^ 
lerator quivis conflare, et imperitis per fuqum 
obtrudere,queat ; sed de titulo lineis ad minus qua- 
tuordecim «^oick£s decurrente, cuius partes sin^. 
gulae lectorem vel nasutissimum morentur; sen^ 
tentiaque porro omnis rite intellecta, cum sibi cont 
sentanea^tum gravissima, temporibusque suis plane 
adcomodata perspicitur. Nam ad eius aetatem quod 
attinet, qui earn olim ad belli socialis tempom 
reieceramus, mutato nunc consilio, ad graeco- 
rum vetustiores in oras Hadriatici sinus* inour^o- 



Digitized by VjOOQIC 



(20) 

nes referimus. De Pelasgis certe refert Halicarnas- 
sensis^ postquam Hadriaticum sinum pervasere^ 
in interiora sese pauUatim insinuasse^ Cotiliamqiie^ 
Tioram , Batiam\ Lictamque urbes aedificasse. Sed 
lapidis anxaniensis historiolam praestet per sum- 
ma capita recensere. 

Seculi huius initio detectus ille fuit immanes 
inter ruderum aggestus , qui se Anxani ^ oppi- 
di pervetusti , nunc Lanciano y conspicuos se dant. 
Longus palm, duos, latus palmos item duos ultra 
uncias duas, quo nescio casu, bifariam difiractus. 
Quod novitate sua cunctorum animos perculerat, 
publico gaudio exceptum , membranisque charta- 
ceis primo expressum ^ aere deinde insculpendum 
curavit Nicblaus de Cecco. Hoc minime content! 
cives anxanenses i^)royfall^ov ipsum Neapolim tra- 
duxere, indicium de eo praestolaturi Societatis no- 
strae Borbonicaei) auspice losepho Zurlo, qui ea 
tempestale ab interioribus regni negotiis erat, De 
. re quod nihil certi pronuntiatum, marmor idcirco 
ai| patrios lares revocatum , nunc penes Micba- 
lem de Georgio caute adservatur. Eius exemplar 
primus ad nos transmisit yir quondam amicissi- 
mus, lanuarius Ravizza, quod et ipsi aere inci- 
den[dum curavimus, etin paucis paulloaccuratius, 
quam quod primitus delatum ad nos fuerat; idque 
Ambrosii Carabbae opera, qui illud rogatu nostro 
vCdiHgentius excussit, et religiose exscripsit. 



Digitized by VjOOQIC 



(2X ) 

Dorismum olet quaqua vorsura , interdum cuoh- 
%&s decurrit. Spiritus densior nota arcbaica ^ d^- 
gnatur , et A pro H passim obviat. Vsurpatur ali- 
quando O pro 0, et Y pra.H. Sed in primis 
notanda forma T , quae perperam ante habita 
pro X, nunc nemini dubium*) quih stet pro Z 
mero. In tiromim gratiam^ dorisoiis, atque aeo- 
licismis detersum ipsis beic exhibemus, quod con- 
ferant licet cum aere ad finem apposito ad t^v 
mnoyf^^ou fidem- Restitutiones nostras ex lineo- 
Us inleriectis, ubi id fieri potuit, internofloes. 

To BovXig ToO AvMvou , EUXXo^you) , 
Avaayrou, v/\s Biixea^, PoauXo^^) , 
Kate O^Toyea? : T6 ^oyvioy *laimft<M , 
ToO. AT5j»yov, urn ^ofttyrou^ A$LfA..(at 
n*y)Toyo|yi(w : 1*0 xotyoy rrts KXu(|i3c«5 
K^t T)a?y SoyfltyTW ^fevrpmy(ii»i Fo i 

T)a>y^ AvJfley, rej>uX<3Dy, *e(y(i(Dy^ ^sX. 
T^y, jwtc ^«)yTtiT«Xe<By Tj>eyea)y(Kfltc ir«y 
T)(»y SeyiaXajy, nct^i Tiicfljy, k*c Eiiorftyooi^ 
Suy«d6iH«<«. *0t)*flcyTg5 9iXofr*Tfj>iJgs 



Digitized by 



Google 



( 22 ) • 

. Vncis conclusa nostra sunt , quae qi:Binti quis- 
que volet, faciat, 
3)0 wtem reddimus : 

lupiter Eleutherius^ 

Sacro foedere iniio 

Nobilium Frentanor^ Commil^ 

Quod Senatui Jnxtmi , Pallani ^ * 

^nsanti ^ Byciae^ Romulea^^ 

St Ortoniae : qi^Bistonio quidquid adiac^i^^t 

- Merni ^ et Ferenti^ et j^em^.* 

Jndigenae omnes; quod ^omm^itcts C^6cs^ 
Et Sarantorum f)rentanorum^ (B,a- 
tae), et Audi , Girylis , Phisii^ (Pheltri) , 
JPt omnium Itaiicensium 7Vi?K)re(m,(et omniam]^ 
Sen^lorum , ^t (Tilii, et Eusani accessere, ) : 
, Patriae amntores uniifersi 
Jram posuer^. 
Haecnunc tamscite^Qperoseque cojificta a ^^^ 
pero qupdam hoinine? Eccui yera bono tantun\ 
operis susceptun^ onus ^ quod nee Mazochii hu-. 
meri, necalterius fortassecuiusvifii, ferre yaleant? 
Ecquid 4e |i)annQr^ in^minutionibjaa, imde^ la- 
cunae nop panc^e, de quaruni ei^pletione vix 
harioJandi locus suppetit? GEaeninvruni nontem- 
poris injuria, casuque noiere fojrtuito, sed de in- 
dustria ab homine ipso in lapidem inductae, ante- 
quam ruderibus ingestum telluri alte infoderetur?.. 



Diitized by Google 



d 



( *3 ) 
Ag^ nunc, quod instate aga^rmis, lectore hoc unum 
pra^mionito : Akixanum ab antiquissiiziis usque tiem- 
poribus Ampkietyonum Th^mopylis aequatum^ 
ijibi gradbram €0]|)axit eivitates d^ rebua graviis-- 
^mds deUberatupae. 

MAAMOIUS PARTES SINGV^AE EXPEN^YNTITR. 

1. '^evs EXeudcpios^. toy is hums omnia pie- 
Ba^ nununi praecipuc, utuli({U€ sam, quos con- 
fer in Corpore mscriptionum, aliisque generis eius- 
dem consarcinationibu^ 

2. *^hfcis 0(MV0i%s. Gignendi casus absolutus. 
AXdo/^^evYir. Part. aor. 2. pas^..Ab inusitato aXo/3^^ unde 
^TidOfAi =5 capio^ suscipio. 

3. 'EvpSy 4>j>6yT(xy<My^ Supi/x»X^y. Contraete 
ivfdoy pro euf lojy , quod possis etiam interpretrari 
iate paterHium ; nam' £6ederaXi ad M. fere P.LX... 
in longum protendebantur. 

4.- Ta BovXyj^. Particukm rd habeo^ procau- 
^li qt^d , quae latinis in titulis. eiusmodi: usi- 
tatissima. BouXv) autem pra tertio casur stat^ qui 
referendus ad verbum ouy redeex^tTC: y irel aliud butiusr. 
modi, quod in fine lacuna importune nobis m< 
\idit. 

5. ''Aya»V(» , Il%Kk»y(3o. Gignendi casus ambo^, 



Digitized by 



Google 



(=»4) 

ul et caeteri, qui sequuntur, A^/o^v de more, 
quibus (V est pro oO. Nolo in Anxani r^ irufM 
inquirendo ineptire, multoque niixius pro anxa- 
norum nuxnmis spondere. Templum in eo exti*- 
tisse, traditur in coUe praealto, ApolUnique sa^ 
crum cum iure asyli. Jnxani itftTj^ovepicKoy n/t-* 
xanensis , vd anxaniensis , Anxae vero , 
quae nunc Gallipoliin Sallentinis, Jnxanus: un- 
de apud Plinium , discriminis ergo , Anxani Sat-' 
lentini , ab Jnxa utique nuncupati. 

Anxanum continuo exqipit Pallanum^ cuius 
meminit tabula Peutingeriana. In monte cogno- 
mine arx olim munitissimaassurgebat, cuius adhuc 
moenium reticulatorum supersunt vestigia cum 
ingentibus ruderibus. Distat Anxano M, P. XUL 
De Pallani ruinis baec enatarunt titulprum fru,<- 
stula, Carabbae curis collectai et descHpt^; 

I. 

10. M. F 

..., APRO 

r. an.. NOS. XHX 

Mens. m. D. Vffl 

Parente. S. JFtlio 

Desidera. TISSIMO 

B. M. F. 



Digitized by 



Google 



( 25 ) 

VERECVNDVS 
ORF.M.X.S 
Forte sic sauaBcLus: VerecunduS'-^rf.MMC. 
serums. 



CTITATIO 

An C. Ti. Tatio^ yiro duplici praenomine 
insigni? Quod siTelimus, tituli vetustati admo- 
dum detrahendum. Sed nil yetat,.YOcem pro into- 
gro nomine accipere. 

6. AvSdivr^, rfli$Bux(0($, Po/xuXomc^., xat O^- 
TGyioff. AnsanUnos populos meminit Plinius, eo»< 
cjue Marsis accenset. Deoppido ipsb Anelanti ni^ 
hil hactenus scire, datum. Illud notandum: ab 
Jnsanto ansantinos nuncupatos. 

IRvKias , quae et Buca , et Buba , unde dves 
Bucani^ faodie Penna. Distat ab Histonio M. P. DI. 
Eius rudera, Romanellio testante, adhucconspi- 
cua in maris sinu, Boxea fkaAe sic dicta a dorico 
IBonos y et IRovMS ^ qui bubutu^ , et bubulcus. 

VoiJoikoMs. Romujea duplex, Hirpinorum una, 
quae nunc Bisaccia » indigna olim a Romanis 
passa , u!t romana docet historia : Frentanorum 
altera, de qua hie sermo, abAnxano M.P.IX. 



Digitized by VjOOQIC 



quae etianmura Moma audit, euiusc^ue extant 
adhuodum vest^ia nunime aspernanda. Qeic nu- 
per detectum sepuleram affidbie extraetun» cum 
anagl;|rph(x, ubi supeme, Barcarum in media earn 
Genio akrto yir deeuBl]3ens^ hijaeiBunHs gladia- 
torium cum equestre, turn pede8t^e. Inlerne Prae^ 
fieae cum hominum. turba.. Ad laevam eadavec- 
feretro impositiun. Iiii medio titulu&, c^ui seq^uitur :: 



U NIPIYS. NIHAI. h. ELEGJiSHS. ET 
HOSIDIA. CN. h, CHBJESTE. SIN FECER 
Geos Nipia mine primum inauditar. Romu- 

leensiom utic|ue pnuBstaiitissum, cuiu» et haec aft^ 

ta» ciiBtui; liberta: 




SEC 

DA 

PR 



lAE 

YW 
EX 



liAE FUJAE 
QVA RHO 
C. I P 



Digitized by.VjOOQlC 



( ^7 ) 
Qaartio , qui pater Nipiae lUertae > et ipae 
Ubertus vi4etar Nipiomm^ L* autem Nipius Ele^ 
goiis tituU prions pi^cfisicne ai^biiK proditur 
fx hoc titulo gltero fundi eiu^d^xi: . 



3. 



ELEGANS ARCHTTECrVS 
VjfTcmQiM. Hodie Qrtona a mar^^ ut ab aliia 
8ui cognominibus seoematur* 

7. To ^otfnoy^brftiieaD. Ita prorsus^ Est autem 
{<m|0|i pro ^ooi^eoy , quod est emgulum , fascia^ 
£jrgo rd |d)ifeoy'IstdKyM», iocolae drcum Hiatoniuni 
ostentes. Histonium^ nunc f^^f lo , an ita dietum , 
ab \px^a»^ quod iUuc prima aedesfixerant, qijd 
eo graeci dim appulerunt? 

Qc ^<syroyof40i. De bao k|cuna imi^enda bisoem 
nou audeo. Tantom bic moneo: si de lapide Sn 
ctitio res erat, eequid aibi in voce bae decurtanda 
Toluisset yeterator , qu} in itinere ti^m longo a Tia 
numquam deflexit? A^CM^-oppidi nomen prae se fert 
mutibitum, quod quale fuerit, viderint alii. 

Arepyo). jiternus , nunc Pescam » flumini^ 
una, oppidique nomen. 

. ^opayro). Nunc Pherentum a Phoranto^ fren- 
tanorum amne. An inde dicta FrenianasHlla 1 



Digitized by VjOOQIC 



( 28 ) 

bqdi e Francwilla , M. P. XIV. ab Anxano? Gum 
frentanorum PherefUo minime coHfundenda,nee 
humilis Perenta ( sic earn nominat Hor atius ) prc^ 
Yenusiain, nee liexmcxman FerenUfium. 

'O '^cf.nowiAOi. De hac voce frustra lexicogra-- 
phos soUicites. Goalita autem est en rSf^ <9ro(vroi>^ 
etvofioS. No/:AOt heic estplaga^ terrae tractus; 
A^ptiisquc oEm vofxot fuere provinciae , regio- 
nes. HayrovofAOi igitur regionis incolae uniyersi. 
9. To Kocvoy ras Kk\rp»s. Sic facile integran- 
da Tox haec postrema. Reddo: Clibana i vel Clu^ 
iv'Aim uniyersitas. Et fortasse dupkx distingueii- 
da Cluna^ Samnitium una, de qua accepeiim 
Frontini locum, (i): Ciibes, Jger eius lege lu^ 
lia estassignatus. Finiiur^ sicut ager Bobia- 
nus. Frentana altera addextram Viae Traianae, 
M. P. m. ab Anxano, cuius in marmore nostra 
iniecta mentio, et in quam consecutis temppri-^ 
bus deductam cdoniam povimus ex figlina se-* 
quenti , quam debea viro quondam amicissima 
lauuario Ravizzae.*' 



(1) Script Agv. pag. laS. 



Digitized by VjOOQIC 



(=^9) 



I. 



MAX. FIG 
COL. CLV 
MaxinU^ vel maximajiglina coloniae Cla^ 
viae. Hoceodem in loco anno 1744* lapis inven- 
tus , quern placet heic referre: 



2. 



D. M 

FLAVIA.COMICE.FEaT 

C.GAESIO.METRODORO 

CONIVGLBENE.MERENTI 

CAESIA.METRODORA.FILIA.ET 

L.GAESIVS.METRODORVS.L.GAESIVS 

PROBVS.FILL.FECERVNT.PATRLDVLCISSIMO 

ET.SIBLET.SVIS.LIBERTIS.LIBERTABVSQVE 

POSTERISQVE.EGRVM.H.M.DJVI.A 

10. Kftc T(£y I^apayrivy itengiw. Rect^ «fa- 
rantes PherUrii, sea Pentri ;non enim Pentri 
omnes frentanu Sarantes porro ita denominati 
a Saro flumin^, quod nunc Sangro. 

11. ILcu AuSdv, Tifxiko^v ^^i9iW. Ex aere 
anxanensi mox producendo constat certissime , 
Judunty Fisiumque y ab anno ad minus aerae 
nostrae i€5 , Anxani cOAciliabulis fui^se accen- 



Digitized by 



Google 



(3o) 
aitos. Ytrum talis et ante haec tempora extiterit 
illorum conditio, ecquis oerto praestiterit? Aes 
tale est: 

ANXANVM L D 

EMP.FRENT CONGIUAB' 
L.ARIO FKIOEVSAN 

ET.M.GAVIO FELTRO ROTAE 
COS TILIOETAV 

DO 
D D 

Hi Qjnsules an. V. C. 6i8. qui aerae vulgaris 
1 65, non Seryilius Pudens, et L. Cornelius Sd- 
pio Orfitus , uti contra Baronium recte Pagius sta- 
tuit. Hac itaque tempestate conciliabulis sex , puta 
JFisio , Eusano , Feltro ^ Rotae » Tilio , et Ju- 
do\ Decurionum anxanenaium decreto, locus em« 
porii frentanorum datus; mirandumque, de hoc 
senario conciliabulorum carcere Romanellium qua- 
drigam solvisse Praefiactorum annonae, quorum 
nomina forent Fisius y Eusanus , Feltrus , Ro^ 
toe filius, et Judus. At in aere est Tilio ^ non 
filio ) quod Romanellio in mentem renit. Etquan* 
do de conciliabulis incidit sermo , de his non abs 
re fuerit haec adnotare, quae yiris doctis nota 
tirones &cile fiigece queant. Conciliabulis praei- 
bant Fora^ in quibus, nundinarum causa, coi- 



Digitized by VjOOQIC 



( 3i ) 
IbBnt agrestes. Pone sequebantin: ConeilMbidtt^ 
quifaus, ttti et Foris , sui ^'ant magistrfttos^, qui ins 
dioerent. Goalescebant aulem conciliabula e p»- 
gis pluribus, at Pagi ipsi e pluribus Fids. 
Omnibas Oppida antdbant, quae xxbenibtu mu* 
nita esse^ oportebat (i). Nostra inierea quod in* 
terest , cum in marmore anxanensi de jfudo ^ 
Girjrli^ Fisioque ioculenta sit mentio ^ eocur tria 
reliqua conciliabula tacita fuissent? Hac permoti 
ratione horum nominibud^ quo opportunius vi- 
sum , marmoris eiusdem hiatus aequayimus, quo 
demum illius facies integra £sre poatbac lectori 
olxiciatur. In singula wxoc inquiramus nostri me^ 
mores instituti. 

AvS(vy. Post Gaudo. Portus nominis eiusdem, 
ubi castrum, vulgo S* Fito. 

rif\}k(xiy. £t locus isprisci nominis tenax, qui 
Girolo audit ab anuie co^omine. Supersunt adhuc 
eius vestigia M. P. V. abAnxano, ubi nunc La 
serra. Nee temere FcjjuXoj bic frentanorum con- 
fundendus cum Brettiorum Cetili^ qui passim 
in Itinerariis Cerilla ^ et Carilla. 

^%WD». Nee mint^ conciliabulam boc veterk 
sui nominis tenax, nam bodie Frisio y et Fri* 
sia , rbotacismo tantum interposito. Distat ab An- 

(i) Yid. Tab. Heracl. pag. 398- 



Digitized by VjOOQIC 



(32) 

xano M. P. II. Hojrum pleraque humaniter no- 
bis per epktolas tradita abs AntoAio Maranca , 
quo Csicile in eo agnoscas genus maternum -ab An- 
tistite doctissimo Antinorio deducCum. 

I a. *sir/w, Tl»yrvraXi^oy TpeycdJv, iwTc- 
Xea^y. De Feltro y et Tilio oocupata omnia num. 
praeoedente. IIotyTTiraXeav nomine eos omnes sum- 
matim insinuatos arbitror, cum indigenas^ tuin 
advenas, qui ad Trinium amnem notissimum in- 
eolebant, bodie Trigno. TraXeov , quasi P^italion^ 
nam et Italia dicta FUtalia. 

1 3. n»nfy SggyotXav, xac P<vr<39y. Senelus 
amnis, nunc vulgo Senello. Oritur ab. radicibus 
montis ^ qui nunc Montefarano , inter montes , ut 
Yocankt^ Luparios. De Rota dictum supra. 

i4» Ucnyres ^iXo^xxfihs. Oedipo non egent in- 
terprete. 

i5. Awiapay pro ayr\pay. AoftmSk. Thema 
iwif&. Aor. I . Bu/xa pro j3v)/cxft (arom) frustra eris , 
si a le&icis expostules. 

Ddenda itaque prorsus , quae de voce hac ali- 
U(i)parum felici alite coniecimus cum ixocTOfi- 
py\S sacro, boviumque numero , queis omnibus 
nullus in marmore locus datur. Eodemque obelo 



^i)G>miii.XlU.pag. 49* 



Digitized by VjOOQIC 



^Tis^T" 



( 33 ) 
tnmsadige, quae de voce ^ ^fliyroyojueocro '(i) yano 
labore congesainius , quae bifariam dividenda , ut 
loco 8uo dictum est , hoc modo : TCayrovoiAOi to. 
Dele item, quae deJetio municipio ar(Mr& sunt 
commemorata (2). lure eodem utitor in vocem 6fi0- 
yotfl( (3), quam d/xoyoeas l^i, restitaique oportere, 
grammaticorum scito , monemur. Caeteris , brevi- 
tatis studio , parcimus , quae ipse per se lector 
amicus aequi, bonique faciet, postremas hasce f jK)y- 
rcSa; cum anterioribi^ omnibus conferens. 

s- "I- 

' TITYLI QYIDAAI AtU EXTRA OKDINEM* 

Delatum item ad nos funebre hoc iyriyfa^09 
exceptum de lapide infra oppidulum M. P. IX. 
abAnxano Skd Sagri ripam, cui suppetias afferre 
qualescunque, curae fuit. Oppiduli nomen Pa- 
zoferraio. 



(i)lbid. p»g.44. 

(3) Ibid.-pag. 43. o. 3. 

(3) Ibid. pag. 38. o. i. 



Digitized by VjOOQIC 



(34) 

F. C 
ANNORVM. 35. AVio 
ANNORVM. XL rt Purenli 
BV. s. SVVIS. DVLCISSLmi^ 
HOC. PVERO. NIHIL. FVIT.coriw. Morsimpi 
A. ERIPVIT. A. PARENTIBVS 
MARIA. G.F. SIT A 
A. XXIU. (;. in coniugio 
Qudrsum evaserit linea baec postreipa ^ A f4r 
minae elanssimae anni iam a primo versiculo 
fuerant numerati , prorsus non video. An in ver- 
sa ultimo anni ab init& coniugio designantur ? Hoc 
in casu annorum numerus secundae linea ad minus 
XXXV* fuerit, necesse erit. Profecto epigrammatis 
totius tenor singularis est. Hoc certum videtur, 
SBonumentum ad gentem Mariam esse referen- 
dum. Singularias F. G. habeo iprofemina ola^ 
fissima^ quod plane quadrat Mariae^ C. filiae* 
De praenomine filii siietur , quod facile intelli-* 
gitur idem fuisse cum paterno. Formula ^ixit in 
coniugio jninime insolens. Yid.Gruter. (i)Quod 
ideo moneo , ne quod infrequens, continuo pro 
talso, dubiove habeatur. Idem aio de tituli ca- 
pile, quod incipit ab initialibus F. G., quod si- 
xnilis generis exemplis minime caret. Exscripsit 

(i) Pag. ^782. n. 6. 



Digitized by VjOOQIC 






(35.) 

Garabba iioster aaepe laudatus, et cui ia hispid- 
rimuin oos debere fatemur. 

Hae curae nostrae novissimae in marmor ai>- 
xanense nobilissimum una ^ ac vetufitissimum , a4 
qnarum amussim eicacta , castigataque omnia yo- 
iumus, quae hoc usque in rem eanidem pro |r^ 
nata clucubravimiis (i). Ex quo quivis facile 
intelligat, quam alte olim Italicorum omniuny 
animis insederit avitae liberCalis sludium, alienae- 
que dominationis detestatio. Inde profecta mn^ 
dubitatione patrum nostrorum in romanos odj^ 
acerbissima, mutuaeque omnium Of^ celebrata^ 
clades. Hinc Gaudinarum fama furculai^unit ^^ 
dira linteatae iegionis exeropla, bellique de- 
mum omnium funestissimi ineendiuiGd , quod Hjirr 
pini in primis cum Nolanis, fere cuip nomipis 
sui excidio, ad extremum usque ferociter suuf 
proseeuti. 

In opere Histonico MS. Viti Capriolii dtyrcrp^foy 
proslat constitutionis pascuariae frentanorum sa- 
rinatium, cuius duplex ad nos delatum epu^mfisLf^ 
primum Ambrosii Garabbae, alterum e Polygon •» 
V» C. penu exceptum. *AuToypa^oy ad laevam Ti- 
ferni ripam eSbssum narratur non procul ab eius^ 
dem oslio. In pluribus tamen imminutum mar^ 

(i) Comm. XIII. cum Juplici Mantissa. 



Digitized by VjOOQIC 



(36) 

mor erat, quod et ineditum arbitramur; eaque 
de causa, collato inter seutroque exemplari, et 
opportunis adnotationibus, quoad per vires licuit, 
exponendum curavimus. Ad Theodorici regis ae^ 
tatem retulerim sub initium seculi gexti, quod 
et Cassiodorus noster fortasse conceperit. Sed de 
his liberum lectoribus esto sive indicium, sivo 
arbitrium. Virgulae, punctaque, quae nulla in 
exemplaribus, per nos addita, ne festinanti lectori 
mora fiat. Ecce illud/ 
AD PRiMCipis ivsTiTiAu PERTiNET,OMN.,emtollere que-^ 

AELAM^MjiXIME VBI DE PVBLICO ET PRiyjlLT..0 agltur , 

IKOLITA RENOVABB MANDATA,si..oportet,et indulgero , 

Ibt possint 

G^VDERE. b. EN. Ci FICIO MVTATI0NI8., si Utile sit prO 

vieissiTTDiivE PROP! COMM,, eatus caularum , 

QVAE iNTiMivs HAVENTES iNPE.. dimenta per loca im- 

PORTVNA^ET NECESSARIA CONSTITVTIONE..egent,prOtenV- 
PORE, PER 1j0€A PRAEFIGENDQ CANGELLARI.KiU AVC..tOri-T 

tatem. 

PROFESSI PEGVARIA^REGALI DERELIGTO TRANSITV..bre- 
VIO. rif ARRITRALI DIREGTIQNE, TRANS^ERRE.^pOSSint loh 

COS in-T 

»RA DESIGNATOS , ET STATtONAIES GAL.. IcS , Ct aestl- 
VAM PASTVRAIV , VEL MANSIONEM FACERE. .QuJ propri- 

VM NvaiERVM PROFESSI , AVGERE PEGO..ra innotescunt y * 

IMPLOMATIS ANNOTATIONEM £XHIBEN..dam CUrent , 



Digitized by 



Google 



(3?) 

VEL INVENTA RATIONE DEFENDET..Si COnsCet, fmi- 
. OE , ET DOLO FACTVM , PENALI SaANT..Se fore IDUlta 

pymsNDOS. PRAEGiriMvs ooQfirE..ut haec nra paac- 
VALis cONSTJTVTio,Qy«.ainconsentaneani ducim08«« 
EQFiTATi , ET BONi prBi<.aci ratioiiibus ) ab omni*- 

BVS INYIOLATA SEE.. VetUP 

fiISBENB..COM, • r « * 

FVBLia, ; 

Duplex ODnstitutionis huius caput: altero iiio- 
lita renovantur mandata de pecuariorum pro^ 
fessipne observanda; altero mutationis benefit 
cium conceditur , quo in gregibus transferendis, 
regati derelicto transitu (\vlgo tratturo\ con-^ 
ductores per loca opportuna , et breviora utantur 
arbitrali directione. Dum Yero arbiiratem au- 
dis, ne cogites de privatorum dumtaxat, sed et 
de publids quoque arbitris. 

y. 5. PROPI. Vox hreyktais=propositi. 

V. 6. QVAE INTIMIVS, in locis pascuariis 
pcnitioribus, adeoque diflScilioribus HAVENTES 
JNVEdimenta. Impedimentorum nomine venit 
quidquid supellectilis est in gr^is, pastbnimque 
usum neeessariae. A re militari vox mutuata , cui 
impedimenta (vulgo bagaglie) pastorali idio- 
. mate Buitorerla. 



Digitized by 



Google 



(3«) 

V-8,PER LOGA PRAEFIGEMDO CANCEL- 
LABI, noctri auctoritsitein. Caneellarii aic dicli 
a cancellis , iidem, ac Scribae , quorum partes 
ernttt, 4ipIoimta oonficere, sufascrib^re, r^ioque 
consignare sigillo(i). Ergo caneellarii auctoritas 
praefigenda per loca erat caneellarii subscriptio 
cum regio apposito sigillo. His servatis vlioebat con- 
ductoribus ^ transferre pecora intra loca designata , 
arbitrali directione^ et calles stationales » addito 
iure iisdem in locis pascendi per aestatem , preca- 
rioque manendi^ nocturno in primis tempore. 

Alteram constitutionis caput est de fide ser- 
Tanda nunoieri pecuariorum professorum ( la ri- 
i^^la^^quem numerum si quis excessisse deprehen- 
deretur, diplomatis annotaUonem exbibere co- 
gebatur^ qua nempe palan) esset, numerum ante 
professum^ nunc auctum ad iuris formam. Anno' 
tationem idcirco intelligo superadditionem £sictam 
notationi priori caneellarii auctoritate. At au- 
gerinumerus professus potuerat, etiara sine can- 
ceUarii annotatione, easu aliquo sine culpa, et 
frauds. Haec vis verfaorum: vel inventa ratione 
defendant ^ idest, culpae, et fraudis invidiam 
depellent. Quod nisi praestiterint , evicerintque , 
sciant, se graviore poena ^ quam ante, plecten* 
do6. Caetera nuUam ^duont moram. 

(i) Vid. da Cange ad roc. CancclL 



Digitized by VjOOQIC 



AVCTORiS Opt It A OMNIA BACtENVe iBPlTjt j 

PtlOXlMEqrS BDEITDA. 

\ 
EDITA. 

I. Ricerobe svirantioa Ciltk di 'Eelaao. 1q 4« • 3 09 
a. lllnstrasione dell* aDtica campajna Taarasioa 

COD Lcttera Apologotioa di riipoita. In 4 • 70 
3. In Vtkft, Monum. nonnuUa Comm, Etooo 18 

di Dumero in Tomi a in 8 3 4^ 

4* Fasli Ilvirali di Pompei con Appeodice.Iu 8. 70^ 
5^ Valore della cifra s^x$ in narmo Poaipe|anou 
Consoli voloti Municipali , e lettere apologe- 

tiche di riaposta. In 8 35 

6. IllasHazioQe apologetica del maroio Palfeolano 
a Colonia deducia » coo Dissert, a. V lioa 
anl Calcidieo , Tallra sa di un JBronto Pom" 
pejano rappreientante it piccolo Caligulm.la 8. So 
7* CoDgettore an di un Imonaoo pompejamo rap> 
presetitante Arianna , e Bacco con lettere 
due di risposta. In 4 3o 

8. Alcuni suggelli antichi apiegati con appendice, 

ed no' a lira Diasertaztoue agginnia. In 8. • . ^o 

9. Prosed. Laiinae /undam. emm Pamasso lapi- 

dario. In 8. grande 5o 

10. Dialeeticae Iruiitutiones. In la iS 

11. Analisi di alcnne oozioai preliminari alDritto 

di Natura. In & 3o 

11. Anatiat , e d^strozbn^ fraMatioalo. In 8. . • i4 

13. In Cippum Osco-abeUarmnk diPiBoUQ* la 8 . 4^ 

14. In EpigrammtUa quaedatn Osca. Exerci* 
tatio* In 4* • • • • ^4 



Digitized by VjOOQIC 



i5. In Comm. V. suum AuetorU exeunus, la 8. 20 

16. Pergameoe due Eclanesi ^ V uua della ioven- 
sioDe dd corpo di S. Prisco Conf. Paltra di 
no antico Exultet , in on cosi detto Rotolo ^ 

e6n sette rami. lu 4 70 

17. tiupcra qtiaedam Osca cum auGiar* in tnar^ 

mor Anxan, Id 8 « • • 20 

18. Comm. IX. et XVII. ia melioi recusa. In 8. 4^ 

19. Alcobi legoli 3piegati del Maseo Borboni- 

co. lo 8 « . 10 

90. Liihopolemos. Ia 8 20 

ai. Mutarum ostia honesta, la 8. . . 4^ 

33. Saggio di Discorsi Paoegir. e Horali 3o 

33. Se il religioso scolarizzato possa acquistare , 

e disporre delF acqaistato. Ia 8 10 

34. Effetti fisici dell* uso del paoe e rioo coasa* 
grati. Id 8 to 

35. Origioe del culto di S. Maria delP Arco. . . 

36. Ceoao biografico coo Iicriziooi pel Cav. Zia- 

garclli, lo 8 10 

PROXIMB £den'da. 
1. Pompejana, Famesianay Rorgiana^ Puleola' 
na^ Beneventana excerpta. Gomio. lu 4* • • 
3.>Appeodice alia dissertaziooe sul yalore della 

. cifra sexs. lo 8 

3. Novello moaameato di Baja coo ahri de*din- 

toroi. Id 4* • • * 

4< Alenoi titoli del cosk detto Folio di Diano cor- 
roUi , e fpiegati. lo 4* • • 



Digitized by VjOOQIC 



"»pi 



APPENDICE 

ATASTl il VIRALI DI POMPEI 



domincio da alcuni titoli di fresco frugati 
negli scayameqti di Pompei , o die sebbene^ 
conosciuti gik prima , non si sono da me pub- 
blicati , che sparpagliatamente gosi come mi 
son yenuti alle mani. Vengatio in primo laogo 
quelli appartenenii all' Anfiteatro. £ pabblicata 
la seguente : 

CAMPANI.VICTORIA../ioj/ra 
CVU.NYCERimS.periistis 

Fu supplita e spiegata cosl dal mio Ch. 
coUega Signor Principe di S.Giorgio: Cam^ 
paniy victoria {una)cum Nucerinis peristis. 
Torna lo stesso^ perche in questa tricasseria 
sembra naturale ^ che i Pompeiani pretesero 
soverchiare e Gapuani e Nucerini^ come fo- 
restieri ^ e percip meglio del supplimento una^ 
che potrehbe ^ssere saperfluo , si presenta quello 
di nosii*a* ^ nuoya la seguente : 



Digitized by VjOOQIC 



PRO. SALVTE. DOMVS. AVG.GL. PAR..i«, 
QVO. TEMPORE. HABEBIT. SEI. FEC .•... 

£ sembra una nuncupazione di combatti- 
menti gladiatorii votivi pro salute Domus Jh- 
gustae. 

PVG.V.IIII.III.PR.K.DEC.VENAT 

Cqmbatiimenti^ e Caccie a' 27»::58.,39,e 3p 
Novembre. Pin frustoapcora si ha il seguenle: 

....ET.PONPEI.^J LL.,M.RVFELlp.HER 

In parele di fresco scoverla legg^si : 

CN.ALLEI.N1GIDI 

E sembra essere stato quel Nigidio Majo^ 
che con tania splendidezza fece mostra di se 
nella occasions della dedicazione delle Terme 
di Pompei (i^, Spacciamoci da questi pochi 
altri di poco interesse , per occuparci poi di 
quello, che piu torna a proposito dcTasti duum- 
virali di Pompei ^ oggelto primario delP Opera. 

(i) Vcd. Fa»i, Qvir. face. igS. 



Digitized by VjOOQIC 



ATATI.PHILETI 

E punteggisi cosi : A. TaU. Phileti. In te* 
golo pompejano scoverto a Luglio iy55» Si 
^gg^ungA questo motto da bettola in una dieta : 

DA.FRIDVM.PVSILLVM 

Un tanlino ^ un sorsetto di vin fresco , 
e vedVU/ridum accorciato di frigidiwt ^ donde 
il nostro volgare freddo* In muro egualmente 
quest^altri due: 

L,GAMIO 

RESTITVTO RVSTIVM 

SERVIL'A AMICO ANN 
Eccoci ora a' conti da ripigliare su' Duum- 
viri pompeiani. 

PAQVIVM uVIR 
IDOVF DISCENTES ROG 

La a*, lin. va letta cosi : I. D. orant ut 
facial. Discentes rogunU Paquius , ^ nbn 
m9\ Pacu\^ius ^ incontrasi ne*riostri monumen- 
ti, e credo perci6 la gente Paquia di versa 
dalla Pacuvia. Tengo la parola discentes per 
condiscipulos col Walchio , e siccome ho Ja 



Digitized by VjOOQIC 



5**. •>»;. 



4 

parola schola s^ns'aUro per isciiola di uniftna 
letlcratura , cosi tengo per istudiosi di letfere 
iimane la parola. discentes senza piii , o con- 
discipulos^ c4ie s^DContrerit frapoc'altro ab* 
breviata. 

U Paquio , di cui trattasi , ebbe il prenome 
di Public , e '1 cognoine di Proculo , e fu due 
Tolte Duumviro diPompei, collega una volta 
di A. Yettio Felice, ed un'altra di A. Vet- 
tio Firmo (i), forse germani , e cbe a torto 
10 presi per una sola persona (3). E percio 
al duumvirato riconosciuto di P. Paquio h da 
aggiugnersi ancbe il secondo^ e 'probabilissi- 
mamente anghe il terzo , come yedrassi fra poco. 
Inlanto ad A. VeUio Firmo edile h da aggiu- 
dicarsi questo no^ello titoletto a fresco: 

A.VETTIVM-FIRMVM 
AED.CIVEM.BONVM.OVF 

Ed ^ in nesso quest' ultima parola. Vengo 
al terzo duumvirato di Paquio , the pare do- 
versi ricavare da questo noyello affresco. 



(i) Face. 104. 
(a) Face, iigf. 



Digitized by 



Google 



f 



5 
aLAVDIVM.VERVM...rf.(/.i.rf...P.PAQVlVM 
VERVSCONDIS 

Che Glaudio Vero tocco V onore del duumyi- 
ratOy h evidente da questo nuovo tatolo : 

TI.CLAVDIVM.VERVM. iiVIR 

VICINI.ROGaNT.M-CERRINIVM.AED. 

POLLIA. ROG 

E non si confonda i) titolo del Daumvtro 
con quello deU'Edile, siccome e chiaro apche 
daiJa diversity de* Bogatori. 

Nel titola adtecedente vedendosi posto in 
priiuo luogo Claudia Fero , e poi P. Paquio^ 
si pu5 presumere, che fa questo il primo de'tre 
duumvirati assegnati a Paquio. Le parole poi 
VERVS CONDIS pare » cbe noo lascian luo- 
go a dubi tare, die il Paquio di questo af- 
fresco sia lo stesso^ die \\ Paquio duumviro 
I.D., di cui si h detto di sopra. DISCENTES 
ROG. Id questo titolo Paqido vien pregato 
in nome di tutlo ' il corpo dc' studei>ti , ed in 
quello e pregato AdtFero^ forse per suo par- 
ticolare interesse^ e cbe si gloria di essere 
stato condiscepolo del duuinyira. 

Siccome sembra sicuro il terzo duuinvirato 
di P. Paquio Proculo y cosi pare , die si debba 






Digitized by VjOOQIC 



6 
riconoscerb ancbe il sccondo di Ti, Claudio 
Vero y in cui forse ebbe a coilega G. Gasellio 
Marcello, cosi spesso mentovalo fra'Pompejani 
Edili. £ anfiteatrale la iscrizione , da cui ci5 
ricatasi con tnolta vei'isiraiglianza : 

C. CaselliMANR GLAVDI. VERI. . Pugfi- 

AE;SPARSION£S.QVA.DIES. PAT JENTVR. 
ERVNT. 

' Perch^ cosa potrebbesi licavare da quel 
MANR... se non si correggesse ,• e restiiuisse 
Marcelli? e se e cosi , mettendosi qui in se- 
cdndo lUogo il duumviro Ti. Glaudio Verb , si 
pubtenere, che fuquesta la prima yolta, che 
precede duumviro di Pompei , e la seconda quel- 
la, iii cui ebbe a coUega P. Paquio Proculo. Ma 
siam sinceri : in una partita meramente da giuo- 
co forse coibpariscon meglio Edili, cbe Duum- 
viri. Restisi duhqud sospeso quesl^altro duum- 
yirato di Ti. Claudio Vero , e contentiamoci del-- 
I'unico suoc6rtissitiio. Intanto aggiugnendosi al- 
Tunico 'finbra conosciuto dnumvirato di P. 
Paquio Proculo gli altri due scoverti in seguito, 
A saranho compioti i vuoti di un biennio in 
benefizio de'^iiostri Fasti. E poich^ nel teste 
recato afiresco si e fatta meuzione delPEdile 
gia risaputo Gasellio , si ricordi ancbe questo 
titolo posteriormente conosciuto; 



Digitized by VjOOQIC 



1 

SALLVSTIVM. CAPITON. GASELLIVM 
MARCELLVM/ AED, IX R. 

£ tornando dopo tanti andirivieiii inevita- 
i>'ili a Ti. Claudia Vero, direma, che da'pri- 
mi suoi nomi egli si annuntia abbastanza per 
un liberto de'Glaudii, e forse lo sarJi stato 
di T. CliHidio Caligula^ cbe Console sufietlo 
deiranno di Roma 790 fu cin<}ue anni dopo 
ricofioscittto Imperadore. E perci(> il sao duum* 
▼irato potrebbe cadere fvaU vuoto del 791 fine: 
al 798. ; 

SV£TTtVM.ET.IiEREIfS[VM.AED.DIGMVll \ 
VERVM.D.Via. 

La seconda lineetta cbe comiticia dalla pa? 
rola Ferum^ deve iii'terainente rifei-irsi a Suet- 
tia^ il quale era duutnviro , quaudo Ercn- 
nio efaEdile. Se qQe$to SgeUio Vero h qoello, 
che ebbe peFCoUega Epidio.(i), il suo duum- 
yirato con molta probabilitl^ si puo riferire al- 
i!atinQ di Rom^t 784. li cognom^ di quest0;E • 
pidia fu Sabinoy e non gia Ftacco^ come una 
▼olta eredemmo (a). Tanto s'impara dalla epi- 
grafe segoente : 

(>) Face. 119. 
(2) F'ac€. 124. 



Digitized by VjOOQIC 



wn^ 



6 
SVETTIVM.VERVM.ET.EPIDIVM 
SABINVM. nVIR.PQTHVS.ET. 
SABINVS.ROG. 

U prenome di Soettio Vero fu Aulo^ die 
prima era stato contemporaneamente Ediledi 
Pompei, e V. A. S. P. P. ciofe: f^/r jiugu^ 
sti sacris pub. proc. o \^ir a sacris (r). Nb 
coDfonder si deye quest' A. Suettio Vero duom- 
Tiro coIl^Edile A. Suetlio Gerrinio^ come mala- 
mente si e faito da noi (a) ^ e che potrebbe 
essere stato uq figlio del Duumyiro. 

EsimilmeDte quest* Epidio Sabino, collega 
di Suettio ^ non pare doyersi cobfondere con 
M. Epidio Sabino^ suo discendente, ecbe fu 
parimente Duumyiro pompejano fra gli auDi 
deirEra yolgare 76^ e 77 (3). 

sic 
K.HERSENNIVM.C-C.a/.VENTIVM 
D.V.LD.O.V.F 

Se ben si e congetturato altroye, C. Cal- 



^r) Face. lao. 
()) Face. la. 
(3) Face. 159. 



Digitized by VjOOQIC 



9 
▼enzio^ duumviro c«rtanieDte(i), ebl>e a com- 

pagno Sittio Magoo. Vedendold ora aflSancato 

anche come Duumyiroda N. Erennio^o bisogna 

riconoscere V on Galyenzio distinto .dall'altro, 

o convenire , cbe lo slesso Galyenzio fu daum- 

yiro per la seconda yolta , ed in ogni caso si sari 

rimpiazzato un altro iinno di vuoto pe* fasti di 

Pompei ) cbe aggiunto al biennio di sopra rile* 

yato ) diyiene triennio. £ se questo Erennio h 

I'Edile Erennio Verb di sopra accennato , il sao 

dunmyirato con quello di G. Galyenzio esser 

deye posteriore al doumyirato di A. Suetlio 

Vero , e per consegnenza posteriore alP anno 

184 di Roma* 

M.ARTORlVM.iiwr- 

L. rer ANIVM. COLL. AV. loed. rog. 

A ed y sono in nn nesso solo. Si ha an 
EdiJe per nome L. Feranio Ipseo , e si ha 
un Ipseo cinque yolte duamyiro. 

HYPSAEVM;.rf.if.I.D. 
QVINQ.D.R 

,Se questo Ipseo iil L. Veranio anzi detto, 
sarii stato per la prima yolta Duumyiro cob 

(1) Face. 129. 



Digitized b/GoOglC 



TO- 

M. Artorio n^miinata j^ioia di la«. Diro fra 
|)0€o tl perche la parda quin4ji. debbasi m- 
lendere per quinquiens^ e non gii^ quinefuen^ 
^aKs^ come aveva creduto prima. La Yoce 
abbreViata GOLL. esser pwyCotlega^ e qoesta 
parmi piu acconcio^r e fnh essere Collegium ^ 
ed aUora AT*.* potnebbe essere jiutoed^rmn \. 
nell'allfo caso potrebbe stare peat j^uioedi , die 
soppprrebbe ancpra unacorporaziooe. Ritorno' 
alia voce QYINQ.^ e mi conforta a spiegarla^ 
per quinquiens la seguente iscri»one ancbe 
pompejana : 

M.BOLCONIO.V.F.RVFO 

D.VJ.D.QVINQVIENS 

ITER.QVINQ.Tft.M.A.P 

FLAMlNl-AVGVSTI.PATR.CaL.D.D 

£ cos\ non pno dobitarsi^cbe la stessa paroIa> 
QVINQ. sta per QVINTyM in (fuesta iscrU 
none del Teatro di Ercolano: 

L.ANNIVS.LJ'.MAMMIANVS.RVFVS. 
nVIR. QVINQ. THEATR. 0..rehestr. 

Percbe si ha cos» ia una iscrizioiie soreUa* 
dello stesso Tealro, 

L. Junius. L.F. MAMMI. anus. RVFVS. 
flVIR.QVlSt.THEATHR.ORCH..e^<raw- 
DE SVO* 



Digitized by VjOOQIC 



r^>''- 



II 



* La parola ikeatrum in amendue i liloli 
ha il ih in nesso. E sia cib ayyertitd per e* 
Titare qualche scandolo. 

Al Iriennio dunqtie di sopra riportato si ag* 
ginnga un quadriennio di ragione di L. Ye- 
ranio Ipseo, e si saranno per ora compiuti tinni 
sette per con to de'nostri fasti. Bisogtia aggiun- 
gerne un altro per conto di M^ Olconio Ge- 
lere ^ ed eccone il percb^. Celere , come Rufo, 
fa anch'egli duucnyipo per la qninta yolta (i). 
Ua Rofo per la quarta yolta fa duumyiro con 
A. Clodio Ftacco , cbe lo era per la teraa , e 
precisamente nelPanno di Boma 75a (3). Don- 
que pel ^ninto duumvirato di Gelere bisogna 
cercare un altro anno posleriore al qointo duum- 
yirato di Rufb , che deye cadere necessaria- 
mente dopo il ^58 , per essere gli antecederiti 
tatti occupati da duttaiviri di date consolari 
certe. Ed abbiamo digia un otfennto. 

G. Quinzie Valgo , e M. Porcio (3) simil- 
mente diconsi DYO. VIR.QYINQ* Ed ecco 
di piu altri anni quattro di ragione duamyi- 
rale. Dunque anni dodici da aggiugnere a'fa- 



(1) Face. 83. 

(2) Face. 82. 

(3) Face. 32 



Digitized by VjOOQIC 



ftii di Pompei. Si han^no altronde(i) M. AHeja 
Luccio Libella , e M. Stlaborio Frontone colU 
stesso conio di ft.VIR. I.D.QVINQ., e coIU 
iroproota medesima (a) Q. Sallostio, figlio di 
PubliOf Ed ecco allri anni otto. Dunqiieanai 
yenti. Viu Rufo , figlio di Aulo , it.VIR. 
QVINQ. (3). Duiiqtte giii.anni a4. 

Ma per tutto qocsto doyra la parola QVINQ^ 
renders! sempre quinquiesi o quinium? questo 
|M>i no. Soyente sta ^ncora per Quinquennalis^ 
e con poca riflessione s'intenderji ^ quando deb- 
barendersi cosi.Quando per esempio leggesi(4); 

M.L VCR ETIO.DECIDI AN 
RVFO.n.VlR.lil.QVINQ 

cbi non comprende / ebe la parola QVINQ. 
^m h Quinquennalis ? Etroyandosi similmen- 
te (5) delto di M. Tullio^ che fuD.VJ.D. 
TER.QVINQ.AVGVR, h cbiaro, che il TER 
doyendosi riferire alP antecedente D.V.I.D. il 
QVINQ. deye essere Quinquennalis , e npn 
allro. • ' i 

(i) Face i5o. 
(a) Face. 41. 

(3) Face. i5o. 

(4) Face. 60. 

(5) Face. 70. 



Digitized'bJ'- V»OOQ IC 



tfM 



i3 

Segiiendo ora la traccia segoata suUa parola 
QVINQ., pare^ che agli anni a4 aggtunti a' 
Doslri fasti aggiagner se ne debbano altri due^ 
ie qaesti per cooto di A. Glodio Flacco ^ che 
da quello che si ^ detto comparisce DuumTiro 
per la terza volta^ e che ora ayvertiamo, es- 
serlo stato cinque yoUe. la fatli di esso leg- 
gesi cosi (t) : 

A.CLODIVS.FLACCVS.Z?.v^.i.rf. 
QVINQ- 

' Dobbiamo bensi avyertire per onore della 
yeriti^, che i soli duamyirati di C. Quinzio ^ 
e M. Porcio , sempre continuati ed identic! 
compiono intieri anni cinque i che sonp gli 
anni di Roma 68i. 68a. 683. 684. 685. II 
che non puo dirsi degli altri ds^- essi difie* 
xenti, e perch^ non possono supporsi sem- 
pre continuati cogli stessi coUeghi , e perch^ 
troyandosi ancora altri Duumyiri pompejani^ 
de'quali s*ignorano i coUeghi, in taluni de^ 
loro yarii Dnumyirati poterono ayere acpmpa- 
gni alcuni di questi Duumyiri solitarii ^ per 
dirli cosi. 



(i) Face 8e. 



Digitized by VjOOQIC 






i4 

AryBRTJMSNTO /• 

Poicfa^ air opera deTasti duumvirali sipuo 
aggiugnere come in coDtinuazione , la Dissert. 
svtConsoli 9oluU municipaU slampata oel 1837^ 
cosi si fecredato bene di qui ricordare e sap- 
plire quelle che per la fretta non si fece at 
V. a. della face, della detta Dissert, a pro* 
posito del triplice consolato di Ltcinio Sura, 
che dalSigiior Armentano supponevasi con- 
solato municipale. N6, si soggiugne: Lici- 
nio Sura fu per ben ire yoUe onorato de'fa- 
sci consolari , ma romani ^ e non gia munir 
cipali^ come vorrebbesi far supporre, e f u : 
la prima yolta in qualiUi :di Suffetto pelPan. 
98. delFEra nostra : la seconda di Ordinario 
nel 103 : 6 laterza di Ordinario egualmen- 
tc nel 107. 



Digitized by VjOOQIC 



i5 

A pag. 25. del Com. XX. dopo il y. g^ 
si aggiunga sotto it n. 4« <^osi. 

In Com. XIII. actum olim de parvo, ele- 
gatitique Pailanensi aere^ quod Anxatij in Mu- 
seo exiat Mictiaelis de Oeorgio ^ osceque pro- 
cedit. Nunc demum , praeter omnem expecta- 
tionem^ idqtie Carabbae nostri soUertissimis 
•curis , ttosse datum ^ quantum ab autographo 
distaret iljius a^ nos primitus exemplar perla« 
turn, quod sic corrigendum, legendumque 
volumus : 

- Litera baec est : , 

Lereiaz: Luvkana tel.z.0 
Aapas : kalas : Palanu. 
Quae sic reddenda yidentur: 

Ceres coMvdida^ praestnntiss. Dea.^ 
Semperque praesens Pallano. 
Luy^xana a Xeustos , ca ndida : nihil enim 
cum Lucania Pallanensibns. 

Telz yidetur a rAsiS), perficio , repelen- 
dum. Vltima yersus huius litera breyiatepo- 
sita yidetur pro 05«. Quod si yerum sit, 
?eri simile yidelur, oscum alphabetum non 



Digitized by 



Google 



^^^..>5^, 



i6 
caruisse litera'aspirMa ^r graecorum. Duplei 
a praefixQin. voci iCQf»9 Iiabeo pro et , vel pro 
dei]^\sempery el pas est omnis ^ iotas ^ Vox 
jcalas ipsa de se testimonium dicit , nee pa- 
frond indiget. Ljlera est : pi^/^^rid , Bona. Pa- 
Idnu babeo pro dandi casu. 

Aes sine controversia sacrum est, quaeque 
in eo continetiir sententta , antiphonis noslris 
inirifice concinit« Lopgura fere palmi trien- 
tes duos. Hydriae specieni vinariae refert , in* 
Yertie lamen non o^V^^veoS;, sed in circulum 
desinens )- utiet superne , ubi foramen in me- 
dio, cuius neminem usus latet. Maxima aeris 
latitudo duob'us aequalis pollicibus. 

Delenda igitur omnino-^ quae in memorato 
Comm. a pag. 2 1 • ad a5. usque vano labore 
dispulaotur. Quod idem stono proxime ante- 
cedenti fieri praecepinius(i) in eodem Comm* 
a pag. a6. ad usque 27. Sic tu , 
Mdgna penus ; parpo spaiio consumpta peristi ! 

Et haec, rei huius quod interest , tjrpispro- 
perantibus , honjgnoVasse, satis eslo yiris doctis. 



. ■ : J 



(i) In Epigr. ^uaed, Chcm Extrci pag. 11. et icq. 



Digitized by 



Google 




Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC